Khi mới học chơi cờ tướng, nhiều người thường thắc mắc: cờ tướng bên nào được quyền đi trước, bên Đỏ hay bên Đen? Theo luật thi đấu cờ tướng thông dụng, bên cầm quân Đỏ được quyền thực hiện nước đi đầu tiên, sau đó hai bên luân phiên đi từng nước cho đến khi ván cờ kết thúc.
Quy định này được áp dụng trong các giải đấu chính thức, khi chơi cờ truyền thống và trên phần lớn nền tảng đánh cờ tướng online hiện nay.
Trong cờ tướng, bên nào đi trước?
Câu trả lời ngắn gọn là:
Bên Đỏ đi trước, bên Đen đi sau.
Sau khi quân cờ được xếp đúng vị trí, người chơi cầm quân Đỏ thực hiện nước đầu tiên. Tiếp theo, người cầm quân Đen đi một nước và hai bên tiếp tục luân phiên.
Mỗi lượt, người chơi chỉ được di chuyển một quân cờ, trừ khi ván đấu đã kết thúc do một bên bị chiếu bí, xin thua, hết thời gian hoặc xuất hiện trường hợp xử hòa theo luật.
Quy định Đỏ đi trước tương tự nguyên tắc bên Trắng đi trước trong cờ vua. Tuy nhiên, màu sắc và ký hiệu quân trong cờ tướng có thể khác nhau tùy từng bộ cờ hoặc giao diện trò chơi.
Xem thêm: cách đọc biên bản một ván cờ tướng
Cách nhận biết bên Đỏ và bên Đen
Trong bộ cờ tướng truyền thống, hai bên thường được phân biệt bằng màu chữ trên quân cờ:
- Quân Đỏ: chữ được sơn hoặc in màu đỏ.
- Quân Đen: chữ thường có màu đen, xanh đậm hoặc xanh lá.
Trên các website và ứng dụng chơi cờ tướng trực tuyến, bên Đỏ có thể được hiển thị bằng màu đỏ, cam hoặc vàng. Bên còn lại thường mang màu đen, xanh hoặc nâu. Dù thiết kế giao diện khác nhau, hệ thống vẫn quy định người cầm quân Đỏ đi trước.
Người chơi cũng có thể nhận biết lượt đi thông qua đồng hồ, khung sáng, dấu chấm hoặc thông báo trên màn hình.
Vì sao quân Đỏ được đi trước?
Quy định quân Đỏ đi trước giúp thống nhất cách bắt đầu một ván cờ. Nhờ đó, người chơi không cần tranh luận hoặc tự thỏa thuận xem ai được quyền thực hiện nước đầu tiên.
Bên được đi trước thường có một số lợi thế nhất định:
- Chủ động triển khai đội hình.
- Có thể lựa chọn thế khai cuộc mong muốn.
- Dễ giành quyền kiểm soát các đường trung tâm.
- Tạo áp lực sớm lên đội hình đối phương.
- Có cơ hội buộc bên đi sau phải phản ứng.
Tuy nhiên, lợi thế đi trước không đồng nghĩa với việc chắc chắn giành chiến thắng. Kết quả ván cờ còn phụ thuộc vào trình độ, khả năng tính toán, chiến thuật, cách xử lý trung cuộc và kỹ năng đánh tàn cuộc của mỗi người.
Người cầm quân Đen tuy đi sau nhưng có thể quan sát ý đồ ban đầu của đối thủ để lựa chọn phương án phòng thủ hoặc phản công phù hợp.
Quân Đỏ nên đi nước nào đầu tiên?
Người chơi có nhiều lựa chọn khi thực hiện nước đầu tiên. Một số cách khai cuộc phổ biến gồm:
Pháo đầu
Pháo đầu là cách khai cuộc quen thuộc, thường được thực hiện bằng nước Pháo 2 bình 5 hoặc Pháo 8 bình 5. Quân Pháo được đưa vào đường giữa nhằm gây áp lực trực tiếp lên Tốt đầu và khu vực Tướng của đối phương.
Đây là lối khai cuộc mạnh, chủ động và phù hợp với người thích tấn công.
Tiên nhân chỉ lộ
Tiên nhân chỉ lộ là cách đưa một quân Tốt tiến lên một bước, thường là Tốt ở cột 3 hoặc cột 7. Nước đi này vừa thăm dò ý đồ của đối phương vừa mở đường cho quân Mã phát triển.
Lối chơi này linh hoạt, có thể chuyển sang nhiều thế trận khác nhau.
Phi Tượng cuộc
Phi Tượng cuộc là cách đưa quân Tượng lên trước để củng cố phòng thủ. Đây là lựa chọn tương đối chắc chắn, thích hợp với người chơi muốn xây dựng đội hình ổn định rồi mới tổ chức phản công.
Khởi Mã cuộc
Khởi Mã cuộc bắt đầu bằng việc phát triển quân Mã. Nước đi này giúp người chơi nhanh chóng đưa lực lượng ra khỏi vị trí ban đầu và chuẩn bị kiểm soát khu vực trung tâm.
Không có nước đi đầu tiên nào tốt nhất trong mọi tình huống. Người chơi nên lựa chọn khai cuộc phù hợp với phong cách và trình độ của mình.
Đi trước có phải luôn có lợi không?
Bên Đỏ thường có lợi thế chủ động nhưng cũng phải chịu áp lực triển khai thế trận. Nếu nước đi đầu tiên không hợp lý, bên Đỏ có thể để đối thủ giành lại quyền kiểm soát.
Một số sai lầm thường gặp của người đi trước gồm:
- Đưa quân chủ lực lên quá sớm nhưng thiếu quân hỗ trợ.
- Chỉ tập trung tấn công mà không bảo vệ Tướng.
- Đi một quân quá nhiều lần trong giai đoạn khai cuộc.
- Đưa Xe ra khi đường đi chưa thông thoáng.
- Tham bắt Tốt khiến đội hình mất cân bằng.
- Không nhận ra phương án phản công của bên Đen.
Vì vậy, lợi thế đi trước chỉ thực sự có ý nghĩa khi người chơi biết triển khai các quân hợp lý và duy trì thế chủ động.
Bên Đen nên làm gì khi phải đi sau?
Người cầm quân Đen không nên quá lo lắng vì phải đi sau. Thay vì cố gắng tấn công ngay lập tức, bên Đen nên quan sát nước đầu của đối thủ và lựa chọn phương án đối phó phù hợp.
Một số nguyên tắc quan trọng dành cho bên Đen:
- Phát triển Mã và Pháo hợp lý.
- Không để mất Tốt trung tâm quá dễ dàng.
- Giữ đội hình Tướng, Sĩ và Tượng chắc chắn.
- Tránh chạy theo mọi nước tấn công của đối thủ.
- Tìm cơ hội phản công khi bên Đỏ để lộ sơ hở.
- Hạn chế đi lại một quân nhiều lần trong khai cuộc.
Nếu phòng thủ chính xác, bên Đen có thể cân bằng thế trận và chuyển từ bị động sang chủ động.
Khi chơi cờ tướng online, hệ thống chọn bên đi trước như thế nào?
Trên các trang đánh cờ tướng online, hệ thống thường tự động phân chia người chơi vào hai bên Đỏ và Đen. Người được xếp cầm quân Đỏ sẽ đi trước.
Việc lựa chọn màu quân có thể được thực hiện theo một trong những cách sau:
- Hệ thống phân chia ngẫu nhiên.
- Người tạo bàn tự chọn màu quân.
- Hai người đổi màu sau mỗi ván.
- Người thua hoặc người thắng được ưu tiên chọn bên, tùy cài đặt.
- Trong trận nhiều ván, hai người luân phiên cầm quân Đỏ.
Khi đánh cờ với máy, người chơi thường có thể chọn cầm quân Đỏ để đi trước hoặc cầm quân Đen để luyện khả năng phòng thủ. Một số trò chơi tự động đổi bên sau khi bắt đầu ván mới.
Hai người có thể thỏa thuận bên Đen đi trước không?
Trong một ván cờ giao lưu, hai người có thể tự thỏa thuận ai đi trước mà không nhất thiết phải tuân theo quy định Đỏ đi trước. Tuy nhiên, nếu muốn chơi đúng luật phổ biến, bên Đỏ vẫn nên thực hiện nước đầu tiên.
Trong các giải đấu chính thức, người chơi không được tùy ý thay đổi thứ tự. Ban tổ chức sẽ xác định người cầm quân Đỏ, người cầm quân Đen và quyền đi trước theo điều lệ giải.
Nếu thi đấu nhiều ván, hai kỳ thủ thường đổi màu quân để bảo đảm tính công bằng. Chẳng hạn, người cầm Đỏ ở ván đầu có thể chuyển sang cầm Đen ở ván tiếp theo.
Làm thế nào để xác định người được cầm quân Đỏ?
Khi chơi cờ trực tiếp, hai người có thể xác định màu quân bằng nhiều cách:
- Bốc thăm.
- Tung đồng xu.
- Một người giấu quân để người còn lại đoán.
- Đổi màu quân sau mỗi ván.
- Người ít kinh nghiệm hơn được ưu tiên cầm Đỏ.
- Thực hiện theo lịch thi đấu của ban tổ chức.
Cách bốc thăm thường được sử dụng vì đơn giản và công bằng. Sau khi xác định màu quân, người cầm Đỏ sẽ bắt đầu ván đấu.
Một số câu hỏi thường gặp
Cờ tướng Đỏ hay Đen đi trước?
Theo luật cờ tướng thông dụng, quân Đỏ được quyền đi trước, quân Đen đi sau.
Bên đi trước có chắc chắn thắng không?
Không. Đi trước chỉ mang lại lợi thế chủ động ban đầu. Kết quả phụ thuộc chủ yếu vào năng lực và cách xử lý thế cờ của hai người chơi.
Người chơi có được đi hai nước liên tiếp không?
Không. Hai bên phải luân phiên đi, mỗi lượt một nước. Chỉ khi đối thủ đã hết thời gian, xin thua hoặc ván đấu kết thúc thì lượt đi mới không tiếp tục.
Chơi cờ tướng online với máy thì ai đi trước?
Nếu người chơi cầm quân Đỏ, người chơi sẽ đi trước. Nếu chọn quân Đen, máy sẽ thực hiện nước đầu tiên. Quy định cụ thể có thể phụ thuộc vào chế độ của từng trò chơi.
Có nên chọn quân Đỏ khi mới học chơi?
Có. Cầm quân Đỏ giúp người mới chủ động triển khai những thế khai cuộc đã học. Tuy nhiên, bạn cũng nên luyện cầm quân Đen để biết cách phòng thủ và phản công khi đi sau.
Kết luận
Với câu hỏi “Cờ tướng bên nào được quyền đi trước?”, câu trả lời chính xác là bên cầm quân Đỏ. Quân Đen sẽ thực hiện nước tiếp theo và hai bên luân phiên cho đến khi ván cờ kết thúc.
Dù được đi trước mang lại sự chủ động trong khai cuộc, đây không phải yếu tố quyết định hoàn toàn kết quả. Muốn chơi tốt, bạn cần hiểu cách đi của từng quân, nắm vững luật, luyện các thế khai cuộc và thường xuyên đánh cờ tướng online với máy hoặc người chơi thật để tích lũy kinh nghiệm.
